R. Kelly "Bump n' Grind" (1993)R&B is tegenwoordig bijna synoniem voor seks. R&B zangers hebben naast een sexy stem even zo sexy liedjes. Ook live verleiden ze hun publiek, terwijl ze hits als “Take You Down” (Chris Brown), “Trading Places” (Usher) en “Neighbors Know My Name” (Trey Songz) zingen. Dit zou misschien nooit zo geweest zijn zonder R. Kelly. Met zijn album 12 Play gaf hij de seksuele revolutie van R&B twintig jaar geleden een enorme boost.

Een seksloos genre is R&B nooit geweest. Begin jaren ’70 zong Marvin Gaye al “Let’s Get It On”, wat hij tien jaar later opvolgde met “Sexual Healing”. Gaye is één van de idolen van Robert Sylvester Kelly. Net als collega’s als Keith Sweat, maakt hij begin jaren ’90 zwoele R&B-liedjes die menig dameshart doen smelten. Maar Robert gaat al snel een stapje verder.

R. Kelly zingt tijdens zijn middelbare schooltijd en wint een talentenjacht. Samen met Public Announcement neemt hij in 1991 het album Born Into The 90’s op. Het staat vol met ‘new jack swing’, een zeer dansbare nieuwe vorm van soul. Samen met groepen als Blackstreet en Jodeci veranderen zij het traditionele geluid van R&B. Born Into The 90’s is een succes en levert onder andere de grote hit “She’s Got That Vibe” op (#15 in de Nederlandse Top 40).

R. Kelly "12 Play"Begin 1993 distantieert Kelly zich van Public Announcement en begint hij te werken aan zijn solo-album. Op 9 november 1993 komt 12 Play uit. De titel zegt het al: twaalf liedjes die dienen als muzikaal voorspel.

Het seksuele thema is een grote gok voor Kelly, die geen idee heeft hoe het ontvangen zal worden. Hij blijkt een trendsetter te zijn met zijn hitsige swingbeat.

Dat R. Kelly een hoog libido heeft, moge duidelijk zijn als je 12 Play opzet. Maar zijn seksfantasieën bezingt hij wél met de tederheid van een Luther Vandross en de beats van een James Brown. Kelly is één van de artiesten die het klassieke R&B geluid de nodige update geeft wanneer hip hop steeds populairder wordt. Dat is ook te zien aan zijn imago: een hippe ‘street style’ die onder meer bestaat uit grote zonnenbril en baggy kleding.

12 Play is bijna volledig geschreven, geproduceerd en gearrangeerd door de dan 25-jarige Kelly. Zijn krachtige tenor-stem krijgt alle ruimte en ook zijn keyboardvaardigheden worden gedemonstreerd. Maar het zijn de pittige teksten die een lichte schok in muziekland veroorzaken. Te beginnen met de expliciete, eerste single “Sex Me”.

R. Kelly in de videoclip voor "Sex Me"‘Baby, take off your clothes and come on. Turn off the lights ‘cause girl it’s on. Now that we are all alone, I want you to sex me.’ Van deze tekst kijkt tegenwoordig niemand op, maar begin jaren ’90 zorgt het voor rode oortjes. “Sex Me” is zo heet dat het de tweede plaats van de R&B charts bereikt.

De tweede single bereikt niet alleen de top van de R&B lijst, maar ook die van de Billboard Hot 100. “Bump n’ Grind” gaat uiteraard ook over Kelly’s favoriete hobby. ‘I don’t see nothing wrong with a little bump and grind’ kreunt hij over über-zwoele beats. Ook in Europa wordt het een grote hit en zorgt daar voor een groeiende populariteit van het R&B-genre.

Wat 12 Play zo bijzonder maakt, is de geloofwaardigheid waarmee R. Kelly zingt. ‘Your body is a playground, let me lick you up and down’ commandeert hij zijn partner op “It Seems Like You’re Ready”. Maar hij doet dit met zo veel romantiek, dat het niet vulgair klinkt. En dankzij de afwisseling met hip hop op tracks als “Homie Lover Friend” wordt het geheel ook weer niet te slijmerig.

R. Kelly (1993)De vreemde eend in de bijt op 12 Play is “Sadie”, een emotioneel eerbetoon aan Kelly’s moeder die in hetzelfde jaar overleed. Daarna gaat de opbouw weer door naar een daverende climax: de titeltrack. “12 Play” is een hete handleiding voor in de slaapkamer. In twaalf stappen werkt Kelly toe naar een orale traktatie. Het is nog steeds een favoriet tijdens Kelly’s live shows.

Met 12 Play vestigt R. Kelly niet alleen zijn eigen naam, het inspireert ook andere R&B-zangers om naar het volgende honk te gaan. Zo komt Jodeci met het geile “Freek’n You”. Het nummer had zo van R. Kelly’s hand kunnen zijn en zelfs de clip lijkt wel erg op “Bump n’ Grind”.

De jonge Usher is ook behoorlijk geïnspireerd door R. Kelly. Op zijn album My Way staan zwoele tracks als “Nice & Slow”. De tekst liegt er niet om, net als die van Ginuwine’s “Pony” en “Too Close” van Next.

In de tussentijd gaat R. Kelly steeds meer de softe kant op, met ballads als “I Believe I Can Fly” en “If I Could Turn Back The Hands Of Time”. Maar dat hij de uitvinder van sexy R&B is, bewijst hij zo nu en dan weer met tracks als “Half On A Baby” (1997) en “Feelin’ On Yo Booty” (2001).

R. Kelly "TP-2.com" promoOok twintig jaar later is de invloed van 12 Play zeer voelbaar in de urban wereld. De populaire Trey Songz leent niet alleen zijn ‘sex talk’ van R. Kelly. Zelfs zijn manier van zingen is identiek aan die van zijn grote voorbeeld. The Dream bracht dit jaar IV Play uit, een ode aan Kelly’s klassieker. En de nieuwe single van J. Holiday liegt er ook niet om: ‘we can make love, after we fuck.’

R. Kelly laat zichzelf ook nog altijd inspireren door 12 Play. Volgende maand komt zijn twaalfde soloalbum Black Panties uit. Zelf noemt hij dit ‘de nieuwe 12 Play’. Met songtitels als “Poetic Sex” en “Fuckin’ With The Lights On” geloven we hem meteen. De single “Genius” staat inmiddels in de Amerikaanse R&B chart, zijn 92e binnenkomer in deze lijst. Hij is de enige zanger met zo veel R&B hits.

Ook de popwereld is nog steeds niet veilig voor R. Kelly. Samen met Lady Gaga scoort hij momenteel met de tweede single van haar album ArtPop. ‘Do what you want, what you want with my body’ hijgt Gaga naar Kelly. Voor hem is dit natuurlijk gesneden koek. ‘Your body’s callin” zong hij zelf tenslotte al op zijn eigen 12 Play. Een album dat de tand des tijds moeiteloos heeft doorstaan en de temperatuur van R&B voorgoed deed stijgen.

R. Kelly is het grote voorbeeld van Trey Songz