Muscle Shoals, Alabama. Deze plek zal niet iedereen één-twee-drie iets zeggen. Tenzij je een muziekfreak bent. Dan weet je dat hier legendarische soulplaten zijn opgenomen, met een zeer specifiek geluid. Deze unieke rhythm & blues sound is zo bijzonder dat er een documentairefilm over is gemaakt. Helaas heeft Muscle Shoals te weinig rhythm en daardoor ook te veel blues.

etta james muscle shoalsAls je niet enthousiast wordt van de naam Muscle Shoals, dan waarschijnlijk wel van de klassiekers die er zijn opgenomen. Wat dacht je van “When A Man Loves A Woman” van Percy Sledge? En “Tell Mama” van de vorig jaar overleden Etta James? Hoogtepunt uit de Muscle Shoals stal is “I Never Loved A Man” van de Queen of Soul, met die legendarische openingszin: ‘you’re no good, heartbreaker!’

Aretha herself is ook te zien in Muscle Shoals. Zij is één van de artiesten die aanschoven om wat te vertellen over de legendarische plek. Letterlijk, want iedereen zit gewoon (op een stoel) te praten. Dat is gevaarlijk, want het eerste dat je leert bij een cursus filmmaken is dat te veel pratende hoofden ‘killing’ zijn. Als je Muscle Shoals kijkt, krijg je dan ook letterlijk de blues van dit saaie tafereel.

fame recording studios muscle shoalsOm de pratende hoofden af te wisselen, wordt veelvuldig beelmateriaal ingezet van het pitoreske Muscle Shoals in de Amerikaanse staat Alabama. Een plek met veel water, bos, zonnebloemen en rotsen.

Helaas krijgt de kijker hierdoor eerder het gevoel dat hij of zij naar een kruising tussen Brokeback Mountain en Nieuws uit de Natuur kijkt dan naar een swingende soulfilm. Bovendien haalt het bijna alle rhythm uit de interessante verhalen en leuke anekdotes.

Die zijn er zeker! Het zou daarom beter zijn om de speelduur van 111 minuten flink in te korten en alleen het ‘goud’ te behouden. Wellicht was het ook handig geweest om op zoek te gaan naar een betere ‘cast’. Bono van U2 mag dan wel bevlogen vertellen over Muscle Shoals, nader onderzoek leert ons dat hij er nooit is geweest. ‘You’re a liar and you’re a cheat!’

Wat verder niet helpt is dat Rick Hall, de oprichter van de FAME Studios in Muscle Shoals, gewoon een saaie pief is. En laat hem nou net het middelpunt van de documentaire zijn. De makers hadden beter een persoon met meer charisma en humor centraal kunnen nemen.

Aretha-Franklin-Muscle-Shoals filmWaarom niet gewoon Aretha Franklin? Zij nam in de jaren ’60 in Muscle Shoals “I Never Loved A Man (The Way I Love You)” op. ‘And I don’t know whyyyy… I let you do these things to me.’ Dit was de eerste track voor het gelijknamige album, dat door iedereen met goede smaak en gezond verstand wordt beschouwd als het beste soul-album ooit.

Het Aretha Franklin gedeelte is dan ook het beste van Muscle Shoals. Helaas krijgt de kijker niet al te veel nieuwe informatie. Alles is al vaak en breed uitgemeten in andere docu’s en boeken: Franklin die verlegen binnenloopt met haar bazige echtgenoot en manager Ted White, de muzikanten die de demo van “I Never Loved A Man” drie keer niks vinden en ene Spooner die op zijn elektrische piano ineens de toon zet voor een meer dan inspirerende opname.

aretha franklin-muscle-shoalsSo what are the goods? Er is archiefmateriaal van een jonge Franklin die “One Step Ahead” live zingt. Er zijn zeldzame beelden van een rokende Lady Soul die vertwijfeld in de studio staat en daarna wat pingelt op de piano: stilte voor de storm. En er zijn wat geweldige quotes van ReRe anno 2013, waaronder eentje waarin ze producer Jerry Wexler een ‘son of a gun’ noemt.

Het zal niet verrassend zijn dat de Muscle Shoals soundtrack een stuk beter is dan de film zelf. De luisteraar wordt getrakteerd op de vele soulklassiekers die er zijn opgenomen, met ook een flinke teug rock n’ roll. Alicia Keys neemt de theme-song van Muscle Shoals voor haar rekening. De Girl On Fire zangeres giet Bob Dylan’s “Pressing On” in een nieuw jasje. Mwah. Hoogtepunt van de soundtrack is wederom Miss Franklin: ‘I guess I’m uptight and I’m stuck like glue. But I ain’t never, no no, loved a man the way the way that I love you…’

Muscle Shoals is het kijken waard als je benieuwd bent naar deze plek en zijn legacy. Maar de film bevat veel te weinig rhythm om een groter publiek aan te spreken. Dat dergelijk onderwerp geen blues bij de kijker hoeft op te leveren, bewees de BBC in 2005 met het geweldige Soul Deep. Regisseur Greg ‘Freddy’ Camalier had een voorbeeld moeten nemen aan deze docu-serie, die wél boordevol soul zit. De makers waren in ieder geval slim genoeg om één van de zes afleveringen geheel aan Aretha Franklin te wijden. Just saying.