Het was een bewogen weekend voor de muziekwereld. Terwijl een oudere generatie treurde om het verlies van een icoon, wond een jongere generatie zich op over hét popidool van nu. Terwijl velen de oudjes van Prince herontdekten, snakte de rest naar nieuw werk van Beyoncé. Terwijl de ene helft van de wereld wachtte op muziekfilm Lemonade, keek de andere naar Purple Rain.

Beyonce & Prince Grammy Awards 2004In 2004 kwam Prince op het idee om met een jong talent op te treden tijdens de Grammy Awards. Beyoncé bedankte voor de eer. Ze wilde de aandacht niet van haar debuutalbum afleiden. His Royal Badness haalde haar over en een spetterende vertolking van “Purple Rain” volgde. Bey ging met vijf prijzen naar huis. Prince’s reactie: ‘Leer piano spelen, daar wordt je muziek beter van.’

In één van de meest intieme scènes van Lemonade zien we Bey achter een keyboard zitten. Ze begeleidt zichzelf op “Sandcastles”, de achtste track van haar nieuwe album. Nooit eerder hoorden we Beyoncé zo rauw als op deze ballad. Is dit het meisje van “Crazy In Love”? Die vrouw die met een oerkracht zingt en danst? De diva die ontastbaar lijkt op het podium en in haar videoclips? Wacht even, is Beyoncé menselijk?

Beyonce - Pray You Catch MeCreatieve visie
‘Came into this world, daddy’s little girl. Daddy made a soldier out of me.’ Zo begint track zes op Lemonade: een mix van country, blues en jazz. Op “Daddy Lessons” herinnert Beyoncé ons eraan dat ze ooit een mens was als alle anderen. Totdat ze ontdekte dat optreden haar passie is. Bey’s vader werd haar manager en liet haar als tiener hardlopen op hakken terwijl ze luid moest zingen. In 2008 ontsloeg Beyoncé hem na haar grootste commerciële succes I Am… Sasha Fierce.

Beyoncé had Michael Jackson, Nina Simone en Prince bestudeerd. Artiesten met een creatieve visie, die zongen over wat er in hun wereld gebeurde. Terwijl collega’s als Usher en Rihanna overstapten op hippe house beats, werd 4 uit 2011 een album vol traditionele R&B. “Schoolin’ Life” is meer dan geïnspireerd door Prince, “Love On Top” is Jackson 5. Beyoncé scoorde geen mega hits, maar werd de hoofdact op rockfestival Glastonbury.

Onafhankelijk
Ooit scheef Prince het woord ‘slave’ op zijn wang, omdat zijn label zijn albums niet uitbracht. Begin 2013 wil Beyoncé’s platenmaatschappij haar vijfde album lanceren om te profiteren van de promotie rondom haar Super Bowl show. Pas een klein jaar later gooit ze het zelf zonder aankondiging op iTunes. ‘I don’t trust these record labels, I’m touring,’ zingt ze op de track “Haunted”. De eerste van de vele, latere ‘middle fingers up’ op Lemonade.

Beyonce in LemonadeDit is een nieuwe Beyoncé die zorgvuldig haar oeuvre creëert. Die artistieke en professionele risico’s neemt. Ze is de Michael Jackson, Nina Simone en Prince van onze generatie, maar dan een onafhankelijke. En wat is haar boodschap? De enige statement op BEYONCÉ die écht blijft hangen is die van “Flawless”. En laat de visie op feminisme die ze hierin geeft nu net geleend zijn van Chimamanda Ngozi Adichie

Boodschap
Spoel door naar 6 februari 2016 als Beyoncé vanuit het niets de videoclip voor “Formation” op YouTube zet. Ze presenteert zichzelf als zwarte vrouw uit het zuiden en uit zichzelf via heftige dans en mode. Kleurrijke visuals van het straatbeeld van New Orleans worden afgewisseld met een zinkende politieauto en een zwart jongetje dat agenten oproept niet op hem te schieten. En Bey gooit letterlijk haar ‘middle fingers up’. Ze komen niet meer omlaag.

De boodschap lijkt eindelijk daar: ‘Ik ben een mens en ben boos om wat er in de wereld gebeurt.’ Een dag later brengt Beyoncé “Formation” live ten gehore tijdens de pauze van de Super Bowl. Amerika reageert geschokt op haar pro-black optreden. Beyoncé kondigt een wereldtournee aan en verdwijnt van het toneel.

Beyonce - Lemonade back coverZesde album
In de nacht van 23 op 24 april gaat Beyoncé’s zesde album Lemonade in première via een film op tv-zender HBO en daarna Tidal. De muziek wordt door Beyoncé aan elkaar gepraat via gedichten van Warshan Shire. De visuals zijn heftig: een onderwaterscène, Bey die met een honkbalknuppel alles kapot mept, zwarte vrouwen in een boom waaraan ooit ‘strange fruit’ groeide.

Ook zijn er veel bekende gezichten. Wat dacht je van een twerkende Serena Williams, de Nederlandse ballerina Michaela DePrince en Beyoncé’s eigen artiesten Chloe x Halle? Emotionele momenten zijn er ook genoeg: zwarte vrouwen poseren tegen het einde met foto’s van hun door politiemannen vermoorde zoons.

Kwetsbaar
Zo groot als de film, zo klein is het album. Beyoncé’s eerlijkheid blijkt een grote kracht. De zangeres was vaker gekwetst, maar op “Pray You Catch Me” en “Love Drought” is ze ook kwets-baar. Niet alleen zijn dit haar beste teksten tot nu toe, de manier waarop ze zingt doet vermoeden dat ze hier echt haar hart uitstort en het maken van Lemonade misschien wel therapeutisch was.

Beyonce - Hold UpHumor is altijd een sterke troef van Beyoncé en ze gebruikt dit op “Hold Up” en “Sorry”, nummers met een reggae element die niet hadden misstaan op Rihanna’s ANTI. Bey wisselt moeiteloos van zangstijl, terwijl ze laat weten dat ze schijt heeft. ‘Middle fingers up, tell him boy bye!’ De zin ‘He better call Becky with the good hair’ heeft al een online klopjacht op Rachel Roy veroorzaakt.

Bey verrast op “Don’t Hurt Yourself”, een geniale mix van rock en trap met medewerking van Jack White. ‘You ain’t married to no average bitch boy, you can watch my fat ass twist boy.’ Weer duikt het vermoeden op dat dit niet geacteerd is.

Menselijk
Wat ervoor zorgt dat Lemonade geen cliché R&B-plaat is van een gekwetste vrouw – alsof ze haar collega-zangeressen nog niet ver genoeg achter zich liet – zijn de verschillende lagen. Op “Daddy Lessons” legt ze de link tussen haar relatie met haar vader en die met haar man. Op “Freedom” – met een rap van Kendrick Lamar – plaatst ze alles in historisch perspectief. In de film gaat dat nog verder met Malcolm X quotes als ‘the most disrespected person in America is the black woman’. Dit is duidelijk popmuziek op extreem hoog niveau.

Lemonade eindigt met misschien wel haar beste liedje tot nu toe. Als “Halo” de ultieme liefdesverklaring was, is “All Night” de ultieme liefdesdaad. En dat blijkt Beyoncé’s echte boodschap te zijn: alles komt altijd goed. Het is misschien cliché, maar bewijst wel voor eens en voor altijd dat Mrs. Carter ook maar een mens is.

Of het nu waargebeurd is of niet, Lemonade is geloofwaardig, gedurfd en sensationeel. Beyoncé is weer een grote stap dichter bij de status van de legendes die ze ooit zelf bestudeerde. Terwijl de muziekwereld het ene icoon gedwongen loslaat, omarmt ze een ander icoon weer wat steviger.